| Analiza przypadku, czyli metoda case study
>> część 1: istota >> część 2: w nauczaniu >> część 3: w badaniach
Mimo, że case study jest terminem bezpośrednio przetłumaczalnym na język polski i funkcjonuje on w literaturze jako analiza przypadku, znaczenia jakie mu się nadaje różnią się istotnie od anglojęzycznego oryginału.
W psychologii klinicznej powszechnie stosowaną metodą badania jest analiza przypadku. Case study, którym będziemy się zajmować w tej pracy, także nazywa się w polskiej literaturze analizą przypadku lub studium przypadku (Kostera 1991, Kostecki 1992), mimo że zastosowania bywają dalekie od psychologii klinicznej.
Rozważmy trzy pojęcia, które są niekiedy używane zamiennie:
-
Przypadek, czyli case, to zjawisko badane lub analizowane, niezależnie od dyscypliny naukowej, która to zjawisko bada.
-
Analiza przypadku, czyli case study, to analiza zjawiska, opis zjawiska lub analiza opisu.
-
Metoda analizy przypadku, czyli case study method, to metoda służąca do konstrukcji
sposobu analizowania przypadku.
W dalszej części pracy będziemy wykorzystywać wszystkie powyższe pojęcia, wyjaśniając bliżej konkretne ich zastosowanie wszędzie tam, gdzie będzie to niezbędne. Będziemy też stosować anglojęzyczne i polskojęzyczne brzmienie tych pojęć, nie tylko ze względu na zwyczaj jaki ugruntował się w psychologii zarządzania i nauk pokrewnych, ale także wszędzie tam gdzie użycie polskojęzycznej terminologii mogłoby być
wieloznaczne.1
Metoda case'owa, czyli analiza przypadku, polega przede wszystkim na analizowaniu i omawianiu prawdziwych
sytuacji. Jej rodowód wywodzi się z Harvard Business School, gdzie powstała jako praktyczna metoda nauczania. Dla analizowania case'ów, podobnie jak dla ich tworzenia, nie ma sztywnych reguł i zasad, których bezwzględnie należy się trzymać. Natomiast korzyści związane ze stosowaniem tej metody są oczywiste. Analizowanie case'ów rozwija umiejętność krytycznego i kreatywnego myślenia, uczy widzieć problemy w ich złożonym kontekście, myśleć kategoriami ciągów konsekwencji podjętych decyzji i rozpatrywać problemy wielostronnie.
Case nie kończy się z chwilą jego opisania. Analiza case'u jest równie istotna, jak jego treść. Dlatego też dyskusja w grupie jest także częścią case'u. Case dyskutowany z grupą pozwala uświadomić sobie, że nie ma "jedynie słusznych" rozwiązań, absolutnych reguł, które można stosować w każdej sytuacji, nie ma także sytuacji całkowicie "specyficznych", do których nie stosują się w żadnej mierze doświadczenia i uznane teorie.
1 Przykładem powstających niezręczności w stosowaniu polsko- i anglojęzycznej terminologii jest artykuł Bogusława Wierneka
[Wiernek, 1998], w którego tytule "studium przypadku" występuje w cudzysłowie, w pierwszych akapitach pojawia się metoda 'studium przypadku'
(case study method) oraz case study i opis przypadku, a przypadek zawarty w aneksie został wprowadzony jako case
study.
Tekst ten jest fragmentem rozdziału 4 "Analiza przypadku, czyli metoda case study" pracy doktorskiej Żanety Ptak-Kosteckiej, Efektywność pełnienia ról menedżerskich, Uniwersytet Wrocławski, Wrocław 2000.
|